Liệt dây thần kinh số VII (hay còn gọi là liệt mặt ngoại biên) là tình trạng mất hoặc giảm vận động các cơ ở mặt do tổn thương dây thần kinh số VII. Bệnh thường xảy ra đột ngột, gây ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và sinh hoạt hàng ngày như: méo miệng, mắt nhắm không kín, nhân trung bị lệch.

Bệnh có thể hồi phục tốt sau 2 tuần đến vài tháng nếu được phát hiện và điều trị đúng cách ngay từ giai đoạn đầu.

*Triệu chứng điển hình Khi bị liệt dây thần kinh số VII, người bệnh thường có các biểu hiện rõ rệt sau:

- Biến dạng khuôn mặt: Mặt bị mất cân đối, các nếp nhăn trán và nếp nhăn mũi - má bị xóa mờ; mặt có cảm giác đơ cứng, không biểu cảm được.

- Méo miệng: Miệng bị kéo lệch về phía bên lành. Người bệnh gặp khó khăn khi làm các động tác: huýt sáo, thổi lửa, súc miệng hoặc uống nước bị trào ra ngoài.

- Mắt nhắm không kín (Dấu hiệu Charles-Bell): Mắt bên liệt không thể nhắm kín, lộ nhãn cầu, dễ dẫn đến khô mắt, chảy nước mắt hoặc viêm kết mạc.

- Rối loạn khác: Có thể kèm theo giảm vị giác ở 2/3 trước lưỡi, đau vùng sau tai hoặc nhạy cảm hơn với âm thanh (tăng thính giác).

*Nguyên nhân chính

1.Do nhiễm lạnh (Liệt Bell): Chiếm đa số các trường hợp, thường xảy ra sau khi tiếp xúc đột ngột với gió lạnh hoặc thay đổi nhiệt độ môi trường.

2.Do virus: Các loại virus như Herpes Simplex, Herpes Zoster (gây hội chứng Ramsay Hunt) tấn công dây thần kinh.

3.Do viêm nhiễm: Viêm tai giữa, viêm xương chũm không được điều trị kịp thời.

4.Chấn thương: Sau chấn thương sọ não, phẫu thuật vùng tai - xương chũm hoặc tuyến mang tai.

*Điều trị và Phục hồi chức năng Để đạt hiệu quả cao nhất, người bệnh cần được điều trị trong 72 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng:

-Sử dụng thuốc: Dùng thuốc kháng viêm (Corticosteroid), thuốc kháng virus theo chỉ định của bác sĩ để giảm chèn ép dây thần kinh.

-Vật lý trị liệu - Y học cổ truyền: Đây là phương pháp then chốt. Kết hợp châm cứu, bấm huyệt, điện châm và xoa bóp cơ mặt hàng ngày.

-Tập luyện tại nhà: Người bệnh nên tự tập các động tác: nhăn trán, nhắm mắt, mỉm cười, phát âm các chữ cái (O, U, I,... trước gương.

-Bảo vệ mắt: Vì mắt không thể nhắm kín, cần đeo kính bảo vệ, nhỏ nước mắt nhân tạo và dùng băng che mắt khi ngủ để tránh bụi bẩn và khô giác mạc.

*Cách phòng tránh chủ động

- Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt là vùng đầu, mặt, cổ khi ra ngoài trời lạnh hoặc đi đêm.

- Sử dụng thiết bị làm mát đúng cách: Không để quạt hoặc luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào vùng mặt khi ngủ.

- Lối sống lành mạnh: Nâng cao sức đề kháng bằng chế độ ăn uống khoa học, rèn luyện thể thao và tránh căng thẳng (stress) kéo dài./.

Lê Hoàng Yến Nhi - Phòng Kế hoạch Nghiệp vụ Điều dương

TTYT Tịnh Biên